Een kaarsje aansteken. Ik doe het altijd als ik een kerk binnenloop. Nu ben ik zelf niet gelovig, maar de rustige en serene sfeer in kerken doen mij altijd liefdevol terugdenken aan mijn dierbaren.

Ik ging op onderzoek uit en las een artikel van de KRO. Ik kwam erachter dat het aansteken van een kaars nog altijd een religieuze betekenis heeft. Zo is het aansteken van de paaskaars in het christendom een symbool van Gods liefde. In het jodendom wordt Chanoeka gevierd, het feest van de lichtjes. En tijdens de rooms-katholieke traditie Allerzielen worden op 2 november de overledenen herdacht die nog niet in de hemel zijn, maar in het vagevuur.

Symboliek van vuur

De KRO interviewde Claudia Venhorst en volgens haar is vuur een veelzeggend symbool. Het symboliseert liefde, licht en warmte. Claudia Venhorst is religiewetenschapper aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en doet onderzoek naar hoe mensen wereldwijd omgaan met de dood. ‘Kaarslicht staat symbool voor de verbinding tussen hemel en aarde en wordt dan ook gebruikt om doden te gedenken. Een kaars aansteken is een middel om concreet wat te doen met iets wat zo onzeker, vaag en ongrijpbaar is als de dood. Het maakt het gemis van een dierbare tastbaar.’

Rouwverwerking

Claudia Venhorst vroeg voor haar onderzoek mensen naar het waarom van het branden van kaarsen. ‘Het blijkt heel ingewikkeld om er een rationele verklaring voor te geven’, vertelt ze. ‘Niemand denkt dat je door een kaarsvlam echt contact kunt hebben met een dode, of dat een wens uitkomt. Maar het maakt een gemis of een bepaald gevoel tastbaar, daar draait het om. Het gebeurt uit liefde, uit gevoel. Het geeft uiting aan wat je bezighoudt. Dat is niet altijd in woorden te vatten.’

Brandende kaars

Volgens de religiewetenschapper is een brandende kaars een krachtig middel. ‘Kaarslicht geeft licht en warmte. Dat zijn heel positieve symbolen die als prettig worden ervaren’, vertelt ze. ‘Ik heb veel mensen bestudeerd die een kaars aanstaken, overal ter wereld. Het viel me op dat het áltijd met concentratie en aandacht gebeurt. Het is een moment van concentratie en bezinning. In de donkere novemberdagen rondom Allerzielen brengt het letterlijk licht en verbinding. Het is een universeel symbool dat iedereen begrijpt. Een heel open symbool ook, waaraan je je persoonlijke invulling mag geven; álles is goed. Het is een oud ritueel in een nieuw jasje.’

Kaars aansteken

Steek jij wel eens een kaarsje aan? Met welke gedachte doe jij dat? Laat het me weten in een reactie. Ik ben benieuwd!